Müasir tibbin ən mühüm qollarından biri olan fizioterapiya, insanın hərəkət qabiliyyətini bərpa etmək, ağrıları azaltmaq və həyat keyfiyyətini yüksəltmək üçün istifadə olunan təbii müalicə üsulları sistemidir.
Çox vaxt insanlar “Fizioterapiya nədir?” deyə soruşduqda, bunu sadəcə masaj və ya idmanla əlaqələndirirlər. Lakin fizioterapiya bundan daha geniş, elmi əsaslara söykənən bir reabilitasiya sahəsidir.
Dərman preparatlarından minimum istifadə edərək, fiziki faktorların (elektrik cərəyanı, ultrasəs, istilik, su, hərəkət) köməyi ilə bədənin özünübərpa mexanizmlərini işə salan bu sahə, həm travmalardan sonra, həm də xroniki xəstəliklərin idarə olunmasında əvəzsizdir.
Fizioterapiya nədir və necə işləyir?
Fizioterapiya hərəkət və funksiyanı yaxşılaşdırmaq, ağrını azaltmaq və reabilitasiya təmin etmək üçün həyata keçirilən müalicə metodudur.
O, məşqlər, manual terapiya, elektroterapiya, masaj və digər üsullardan istifadə etməklə bədəndəki problemləri həll etməyə çalışır.
Fizioterapiyanın əsas məqsədləri
Fizioterapiya sadəcə xəstəliyi müalicə etmir, həm də orqanizmin ümumi funksionallığını qoruyur. Bu müalicənin əsas hədəfləri aşağıdakılardır:
- Ağrının idarə olunması: Xroniki bel, boyun və oynaq ağrılarının dərmansız azaldılması.
- Hərəkətliliyin bərpası: Travma və ya cərrahiyyə sonrası məhdudlaşmış hərəkətlərin geri qaytarılması.
- Əlilliyin qarşısının alınması: Proqressiv xəstəliklərdə fiziki funksiyaların itirilmə sürətini azaltmaq.
- Cərrahiyyə ehtiyacının azaldılması: Bəzi hallarda düzgün fizioterapiya pasiyenti ağır əməliyyatlardan xilas edə bilər.
Fizioterapiya hansı xəstəliklərdə tətbiq olunur?
Bu sahə tibbin demək olar ki, bütün sahələri ilə sıx əlaqədədir. Ən çox tətbiq olunduğu sahələr bunlardır:
1. Dayaq-Hərəkət Sistemi Problemləri
Onurğa yırtıqları, skolioz, kifoz, artroz (oynaq kirəcləşməsi) və müxtəlif sınıqlardan sonrakı bərpa dövrü fizioterapiyanın əsas iş sahəsidir.
2. Nevroloji Xəstəliklər
İnsult (iflic) keçirmiş xəstələrin yenidən yeriməyi və gündəlik işlərini görməyi öyrənməsi, Dağınıq Skleroz (MS) və Parkinson xəstəliyində hərəkət koordinasiyasının saxlanılması üçün fizioterapiya həyati əhəmiyyət kəsb edir.
3. İdman Travmaları
Peşəkar idmançıların zədələrdən sonra sürətlə sahələrə qayıtması üçün xüsusi reabilitasiya proqramları tərtib olunur.
4. Pediatrik Reabilitasiya
Uşaqlarda rast gəlinən serebral iflic (USP), tortikollis (boyun əyriliyi) və inkişaf ləngimələri zamanı fizioterapevtik yanaşmalar inkişafı sürətləndirir.
Ən çox istifadə olunan fizioterapiya metodları
Fizioterapiya müasir texnologiyalarla klassik metodların sintezidir. Müalicə zamanı aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:
- Elektroterapiya: Alçaq və orta tezlikli cərəyanlarla əzələlərin stimullaşdırılması və ağrının kəsilməsi.
- Ultrasəs Terapiyası: Yüksək tezlikli səs dalğaları ilə toxumalarda mikromasaj effekti yaradaraq iltihabı aradan qaldırmaq.
- Lazer Terapiyası: Hüceyrə səviyyəsində bərpanı (regenerasiyanı) sürətləndirmək üçün işıq enerjisindən istifadə.
- Maqnitoterapiya: Qan dövranını yaxşılaşdırmaq və ödemi azaltmaq üçün maqnit sahəsinin tətbiqi.
- Zərbə-Dalğa Terapiyası (ESWT): Xroniki daban mahmızı və bərkimiş toxuma ağrılarında yüksək enerjili səs dalğaları ilə müalicə.
- Kineziterapiya: Müalicəvi idman hərəkətləri vasitəsilə əzələlərin gücləndirilməsi.
Tez-tez Verilən Suallar (FAQ)
1. Müalicə nə qədər davam edir?
Müalicənin müddəti xəstəliyin növünə, şiddətinə və xəstənin vəziyyətinə bağlıdır. Adətən bir seans 30-60 dəqiqə davam edir və müalicə bir neçə həftədən bir neçə aya qədər uzana bilər.
2. Fizioterapiya ağrılıdırmı?
Fizioterapiya zamanı bəzi məşqlər və müalicə üsulları müəyyən dərəcədə narahatlıq və ya yüngül ağrı yarada bilər. Lakin bu ağrılar adətən dözümlüdür və yaxşılaşmanı təmin etmək üçün lazımdır. Hər hansı bir ciddi ağrı hiss edirsinizsə, bunu fizioterapevtə bildirmək vacibdir.
3. Fizioterapiyanın nəticələri nə vaxt görünür?
Nəticələr xəstənin vəziyyətinə görə dəyişir. Bəzi insanlar bir neçə seansdan sonra yaxşılaşma hiss edə bilər, digərlərində isə daha uzun müddət tələb oluna bilər. Müntəzəm müalicə və məşqlər nəticələrin daha sürətli görünməsinə kömək edir.
4. Ev tapşırıqları (məşqlər) etmək vacibdirmi?
Bəli, fizioterapevt tərəfindən təyin olunan ev məşqləri müalicənin vacib hissəsidir. Ev tapşırıqlarını düzgün şəkildə yerinə yetirmək, müalicə nəticələrini sürətləndirir və uzunmüddətli yaxşılaşma təmin edir.
5. Fizioterapiya hər yaş qrupu üçün uyğundurmu?
Bəli, fizioterapiya hər yaş qrupuna uyğun müalicədir. Uşaqlardan yaşlı insanlara qədər hər kəs üçün fərdi proqram hazırlanır.
6. Fizioterapiya dərmanların yerini tuta bilərmi?
Bəzi hallarda fizioterapiya dərman istifadəsini azalda bilər və ya tamamilə əvəz edə bilər. Lakin bu, xəstəliyin növündən və şiddətindən asılıdır. Dərmanların dayandırılması yalnız həkimin tövsiyəsi ilə mümkündür.
7. Fizioterapiya hamı üçün uyğundurmu?
Fizioterapiya ümumiyyətlə təhlükəsizdir, lakin bəzi hallarda, məsələn, infeksiyalar, qanaxma və ya bəzi ciddi ürək-damar problemləri zamanı məhdudiyyətlər ola bilər. Buna görə də, fizioterapiyaya başlamazdan əvvəl həkimlə məsləhətləşmək vacibdir.
8. Müalicədən sonra özümü daha pis hiss edə bilərəmmi?
Bəzən ilk bir neçə seansdan sonra əzələ yorğunluğu və ya yüngül ağrılar hiss edilə bilər. Bu, müalicənin təsir göstərə bildiyinə işarədir və adətən qısa müddətlidir. Əgər ağrılar şiddətlidirsə, fizioterapevtinizlə əlaqə saxlayın.
Məqalə məlumat xarakterlidir. Hər hansı prosedurdan əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.
