Diz oynaq ağrıları müalicəsi, gündən-günə pillələri qalxarkən, oturub-durarkən və ya sadəcə gəzərkən narahatlıq yaşayan minlərlə insan üçün həyati əhəmiyyət daşıyan mövzudur.
Diz, bədənimizin ən böyük və ən çox yük daşıyan oynaqlarından biridir, buna görə də orada yaranan ağrı gündəlik fəaliyyətlərə ciddi maneə yarada bilər.
Əgər siz də diz nahiyəsində ağrı, şişkinlik və ya hərəkət məhdudiyyəti ilə üzləşirsinizsə, təklikə deyilsiniz — bu problem hər yaş qrupundan insanlarda rast gəlinir.
Diz oynaq ağrıları müalicəsi
Diz oynaq ağrıları müalicəsi ağrının səbəbindən, şiddətindən və xəstənin ümumi vəziyyətindən asılı olaraq fərdi şəkildə planlaşdırılır.
Əksər hallarda müalicəyə konservativ (qeyri-cərrahi) üsullardan başlanılır, yalnız nəticə vermədikdə cərrahi müdaxiləyə keçilir.
İnyeksiya müalicəsi
Dərman və fizioterapiyanın kifayət etmədiyi hallarda oynaq daxilinə kortikosteroid (güclü iltihab əleyhinə hormon preparatı) və ya hialuron turşusu (oynağın “sürtkü” funksiyasını yerinə yetirən maddə) inyeksiyaları tətbiq edilə bilər.
Bu üsul, xüsusilə artroz zamanı ağrının müvəqqəti azaldılmasında effektivdir.
Fizioterapiya və reabilitasiya
Fizioterapiya, diz ətrafındakı əzələləri gücləndirmək, oynağın hərəkət diapazonunu bərpa etmək və ağrını azaltmaq baxımından müalicənin əsas komponentlərindən biridir.
Xüsusi hazırlanmış məşq proqramları, elektroterapiya, lazer terapiyası və manual terapiya bu prosesdə tətbiq oluna bilər.
Fizioterapevtin nəzarəti altında aparılan davamlı reabilitasiya proqramı uzunmüddətli nəticələr üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
Diz oynağı ağrısı nədir?
Diz oynağı — bud sümüyü (femur), baldır sümüyü (tibiya) və diz qapağından (patella) ibarət mürəkkəb bir birləşmədir.
Bu oynağın daxilində sümük uclarını örtən və hərəkəti yumşaldan qığırdaq (sümük ucundakı elastik, sürüşkən toxuma), sümükləri bir-birinə bağlayan bağlar (liqamentlər) və zərbələri udan meniskus adlanan qığırdaq parçaları yerləşir.
Bu strukturlardan hər hansı birində problem yarandıqda ağrı, şişkinlik və ya hərəkət çətinliyi meydana çıxa bilər.
Diz ağrısı kəskin (qəflətən başlayan, məsələn travma nəticəsində) və ya xroniki (uzun müddət davam edən, tədricən inkişaf edən) xarakter daşıya bilər. Ağrının növü, yeri və müşayiət edən əlamətlər həkimə düzgün diaqnoz qoymaqda kömək edir.
Diz ağrısının yerləşdiyi yerə görə fərqləri
Ağrının dizin hansı hissəsində olması, səbəbi müəyyən etməkdə həkimə əhəmiyyətli ipucu verir:
- Ön hissədə ağrı — adətən diz qapağı ilə bağlı problemlərdən (məsələn, patellofemoral sindrom) qaynaqlanır və çox vaxt pillə enərkən güclənir
- Daxili (medial) tərəfdə ağrı — çox zaman daxili meniskus zədələnməsi və ya artroz ilə əlaqəli olur
- Xarici (lateral) tərəfdə ağrı — qaçış zamanı yaranan iliotibial trakt sindromu kimi vəziyyətlərlə bağlı ola bilər
- Arxa hissədə ağrı — diz çuxurunda (poplitea nahiyəsi) maye toplanması və ya bağ zədələnmələri ilə əlaqəli ola bilər
Ağrının dəqiq yeri, xarakteri və hansı hərəkətlərlə artıb-azalması barədə həkiminizə ətraflı məlumat verməniz diaqnozun daha sürətli və dəqiq qoyulmasına kömək edir.
Diz oynaq ağrısının simptomları
Diz ağrısı ilə yanaşı aşağıdakı əlamətlər müşahidə oluna bilər:
- Dizdə şişkinlik və hərarətin artması
- Hərəkət zamanı xırtıltı və ya çıtıltı səsi
- Dizi tam bükə və ya aça bilməmək
- Dizin qeyri-sabitliyi, “boşalma” hissi
- Səhər saatlarında oynaqda bərklik (bir müddət hərəkət etdikdən sonra keçən)
- Pillə enib-qalxarkən ağrının şiddətlənməsi
Evdə qulluq və profilaktika tövsiyələri
Diz oynağının sağlamlığını qorumaq və ağrının təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün bir neçə sadə tövsiyəyə əməl etmək faydalıdır:
- Sağlam bədən çəkisini saxlamaq (əlavə çəki dizə düşən yükü artırır)
- Müntəzəm, lakin yumşaq idman növləri ilə məşğul olmaq (üzgüçülük, velosiped sürmə kimi)
- Düzgün və rahat ayaqqabıdan istifadə etmək
- Uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmamaq
- İdman öncəsi mütləq isinmə hərəkətləri etmək
Bu adətlər həm mövcud ağrının idarə olunmasına, həm də gələcəkdə yeni problemlərin yaranmasının qarşısının alınmasına kömək edir.
Tez-tez verilən suallar
Diz ağrısı üçün ən yaxşı ilk yardım nədir?
Kəskin ağrı yarandıqda ilk 48 saat ərzində dizə soyuq kompres qoymaq, ayağı yüksəkdə saxlamaq və yükü azaltmaq tövsiyə olunur. Ağrı davam edərsə, mütləq həkimə müraciət edin.
Diz oynaq ağrısı özbaşına keçə bilərmi?
Yüngül, yorğunluqdan qaynaqlanan ağrılar dinclik və yükün azaldılması ilə öz-özünə keçə bilər. Lakin ağrı bir neçə gündən artıq davam edirsə və ya şişkinliklə müşayiət olunursa, mütəxəssis müayinəsi tələb olunur.
Artroz zamanı diz ağrısı tamamilə müalicə oluna bilərmi?
Artroz xroniki xəstəlik olduğundan tam sağalma həmişə mümkün olmaya bilər, lakin düzgün müalicə, fizioterapiya və həyat tərzi dəyişiklikləri ilə ağrı əhəmiyyətli dərəcədə azaldıla və xəstəliyin irəliləməsi ləngidilə bilər.
Bu məqalə yalnız məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhəti əvəz etmir. Diz ağrınızla bağlı dəqiq diaqnoz və fərdi müalicə planı üçün mütləq ixtisaslı həkimə müraciət edin.
