Çiyin ağrıları, çox müxtəlif səbəblərdən yaranan və gündəlik həyatımızı çətinləşdirə bilən bir problemdir. Çiyin (yəni omuz) hərəkətliliyi və funksiyası çox geniş olduğu üçün, bu bölgədəki ağrılar bir neçə fərqli səbəbə bağlı ola bilər.
Çiyin ağrılarının əsas səbəbləri arasında əzələ gərginliyi, sinir sıxışması, iltihablar və müxtəlif yaralanmalar yer alır.
Çiyin ağrılarının səbəbləri
1. Əzələ Gərginliyi
Çiyin əzələlərində gərginlik yaranması çox yaygındır. Məsələn, uzun müddət masa arxasında oturmaq, ağır yük qaldırmaq və ya təkrarlanan hərəkətlər etmək çiyinlərdə ağrıya səbəb ola bilər. Eyni şəkildə, intensiv idman fəaliyyətləri və ya fiziki işlər də əzələlərdə yorğunluğa və gərginliyə yol açar.
2. Rotator Manşet Zədələnməsi
Rotator manşet, çiyin əzələlərini və tendonlarını birləşdirərək omuzun hərəkətini təmin edir. Bu manşetin zədələnməsi (yırtıq və ya iltihab) çiyində şiddətli ağrılara səbəb ola bilər. Rotator manşet zədələnməsi, idmançılarda və ya fiziki işlə məşğul olan şəxslərdə daha çox rast gəlinir.
3. Bursit (Bursa İltihabı)
Çiyindəki sıvı dolu kisələrə (bursalar) iltihab düşməsi, bursitə səbəb olur. Bu vəziyyət nəticəsində çiyin şişir, ağrıyır və hərəkət məhdudlaşır. Bursit də tez-tez aşırı istifadə və ya təkrarlanan hərəkətlərin nəticəsi olaraq meydana gəlir.
4. Tendinit (Tendon İltihabı)
Tendonlar, əzələləri sümüklərə bağlayan bağlardır və onlarda yaranan iltihab tendiniti meydana gətirir. Tendinit, əzələlərin davamlı gərginliyi və travmalardan sonra baş verə bilər. Çiyin ağrısı, hərəkət etmə qabiliyyətini də məhdudlaşdıra bilər.
5. Dondurulmuş çiyin (Frozen Shoulder)
Dondurulmuş omuz, çiyin hərəkətinin ciddi şəkildə məhdudlaşması ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyətdə, çiyin ətrafındakı bağlar qalınlaşır və sərtləşir, nəticədə omuzda şiddətli ağrı və hərəkət çətinliyi yaranır. Bu problem, adətən uzun müddət hərəkətsiz qalmaq və ya travma nəticəsində inkişaf edir.
6. Osteoartrit
Osteoartrit, çiyin qırğırdağının üzərindəki xartilajın zamanla aşınması nəticəsində yaranan bir vəziyyətdir. Xartilajın zədələnməsi, eklem ağrısı, sərtlik və hərəkət məhdudiyyətinə səbəb olur. Bu, yaşla bağlı bir problem ola bilər və ya əvvəllər yaşanmış zədələrdən qaynaqlanır.
7. Sinir Sıxışması
Çiyindəki sinirlər sıxıldıqda, ağrı boyundan başlayıb çiyinə yayıla bilər. Bu sinir sıxışması, boyun problemlərindən qaynaqlanır və çiyin bölgəsində şiddətli ağrılara və hərəkət məhdudiyyətlərinə səbəb ola bilər.
8. Çiyin Çıxığı
Çiynin yerindən çıxması (çıxığı) ciddi ağrıya səbəb olur və tez bir zamanda həkim müdaxiləsi tələb edir. Bu tip yaralanmalar ümumiyyətlə güclü bir travma və ya qəza nəticəsində baş verir.
Çiyin ağrısının müalicəsi
1. Dinlənmə və İstirahət
Çiynin aşırı istifadəsinin qarşısını almaq və müalicə prosesini sürətləndirmək üçün istirahət çox önəmlidir. Ağrı şiddətlidir və uzun müddət davam edirsə, fiziki fəaliyyətləri məhdudlaşdırmaq faydalı olacaqdır.
2. Soyuq Kompres və Buz Tətbiqi
Çiyindəki ağrını və şişkinliyi azaltmaq üçün soyuq kompres və ya buz torbası tətbiq etmək yaxşı nəticələr verə bilər. Buz, iltihabı və ağrını azaldar.
3. Ağrı Kəsicilər və İltihab Əleyhinə Dərmanlar
İltihab əleyhinə ağrı kəsicilər, ağrıları azaltmağa və çiyindəki iltihabı söndürməyə kömək edə bilər. Lakin, uzun müddət istifadə etməmək vacibdir.
4. Fizioterapiya və Məşğələlər
Fizioterapiya, çiyin əzələlərini gücləndirmək və hərəkət qabiliyyətini artırmaq üçün çox faydalıdır. Həkimdən məsləhət alaraq uyğun məşğələlər yerinə yetirmək, çiyin ağrısını yüngülləşdirə və gələcəkdə baş verə biləcək yaralanmaların qarşısını ala bilər.
5. Cərrahi Müdaxilə
Əgər ağrılar uzun müddət davam edir və digər müalicə metodları effektiv olmursa, cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Rotator manşet yırtığı və ya digər ciddi yaralanmalar üçün cərrahi əməliyyatlar tətbiq oluna bilər.
Çiyin ağrısı üçün nə etməli?
Əgər kəskin bir travma yoxdursa, ağrını ev şəraitində idarə etmək üçün bəzi üsullar mövcuddur. Bəs, çiyin ağrısı üçün nə etməli?
- İstirahət: Ağrıya səbəb olan hərəkətlərdən (ağır qaldırmaq, qolu uzun müddət baş üzərində saxlamaq) qaçınmaq lazımdır.
- Soyuq Kompres: İlk 48 saat ərzində gündə bir neçə dəfə 15-20 dəqiqə ərzində buz tətbiq etmək iltihabı və şişkinliyi azaldır.
- Düzgün Yatış Pozisiyası: Ağrıyan çiyin üzərində yatmamaq, kürək nahiyəsinə və ya qol altına balınc qoymaq təzyiqi azalda bilər.
- Yüngül dartınma hərəkətləri: Əgər hərəkət məhdudiyyəti yoxdursa, çox yüngül açma-gərmə hərəkətləri qan dövranını yaxşılaşdırır.
Çiyin ağrıları həm fiziki həm də psixoloji olaraq həyat keyfiyyətini təsir edə bilər. Əgər ağrılar davam edirsə, müvafiq mütəxəssislə məsləhətləşərək diaqnoz və müalicə prosesinə başlanması ən düzgün addımdır.
Tez-tez verilən suallar
1. Sol çiyin ağrısı ürək xəstəliyinin əlaməti ola bilərmi?
Bəli, xüsusilə ağrı ilə bərabər döş qəfəsində sıxılma, nəfəs darlığı və çənəyə vuran ağrı varsa, bu, miokard infarktının əlaməti ola bilər. Belə hallarda dərhal təcili yardıma müraciət edilməlidir.
2. Gecə artan çiyin ağrısı nəyin göstəricisidir?
Gecələr artan və yuxuya mane olan ağrı çox vaxt rotator manjet yırtıqları və ya donmuş çiyin sindromunun əlamətidir. Bu vəziyyət oynağın daxili təzyiqinin artması ilə əlaqəlidir.
3. Çiyin ağrısı boyun yırtığından qaynaqlana bilərmi?
Tamamilə doğrudur. Boyun fəqərələri arasındakı disklərin yırtılması sinirləri sıxaraq ağrının çiyinə və qola yayılmasına səbəb ola bilər. Buna “radiasiya edən ağrı” deyilir.
4. Çiyin ağrısı üçün isti yoxsa soyuq kompres daha yaxşıdır?
Yeni yaranmış (kəskin) zədələrdə və şişkinlikdə soyuq kompres, xroniki əzələ gərginliklərində və kirəclənmədə isə isti kompres əzələləri rahatlatmaq üçün daha faydalıdır.
5. Çiyin ağrısı öz-özünə keçərmi?
Sadə əzələ yorğunluğundan yaranan ağrılar bir neçə gün istirahətlə keçə bilər. Lakin ağrı 1 həftədən çox davam edirsə, qolda gücsüzlük və ya keyimə varsa, mütəxəssis müayinəsi şərtdir.
Xəbərdarlıq: Bu məqalə yalnız məlumat məqsədli olaraq hazırlanmışdır və professional tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Hər hansı sağlamlıq problemi və ya narahatlıq olduqda mütləq mütəxəssis həkimə müraciət edin.
