İnsanlar tez-tez internetdə “Boyun ağrıları səbəbləri. Boyun ağrısı üçün nə etməli?” suallarını axtararaq çıxış yolu tapmağa çalışırlar.
Boyun ağrısı sadəcə əzələ yorğunluğu ola biləcəyi kimi, ciddi onurğa xəstəliklərinin də xəbərçisi ola bilər. Bu məqalədə boyun ağrılarının anatomik əsaslarından tutmuş, profilaktika və müalicə üsullarına qədər hər şeyi ətraflı şəkildə nəzərdən keçirəcəyik.
Boyun ağrılarının səbəbləri nələrdir?
Boyun (servikal onurğa) yeddi kiçik fəqərədən ibarətdir və başın ağırlığını daşımaq, həmçinin hərəkətliliyi təmin etmək kimi mürəkkəb bir funksiyanı yerinə yetirir. Bu nahiyənin zərifliyi onu travmalara və gərginliyə qarşı həssas edir.
1. Əzələ Gərginliyi və Spazmlar
Ən çox rast gəlinən səbəb budur. “Text neck” (mətn boynu) sindromu adlanan hal, başı aşağı əyərək telefona baxmaq nəticəsində yaranır. Başın irəli əyilməsi boyun əzələlərinə düşən yükü 3-4 dəfə artırır.
Həmçinin:
- Yataqda narahat pozada yatmaq;
- Kondisioner altında qalmaq (əzələlərin soyuqlaması);
- Emosional stress nəticəsində çiyin və boyun əzələlərinin daim gərgin olması.
2. Osteoxondroz və disk yırtıqları
Yaşla əlaqədar olaraq fəqərələr arasındakı disklər öz elastikliyini itirir. Disk yırtığı (qrija) zamanı diskin daxilindəki maddə çölə sızaraq sinir köklərini sıxa bilər. Bu, sadəcə boyun ağrısı deyil, həm də qola vuran keyimə və gücsüzlüklə özünü büruzə verir.
3. Artrit (oynaq iltihabı)
Xüsusilə boyun fəqərələrindəki faset oynaqlarının yeyilməsi (osteoartrit) boyun hərəkətliliyini məhdudlaşdırır və xroniki ağrılara səbəb olur.
4. Travmalar
Avtomobil qəzaları zamanı başın qəfil irəli-geri hərəkəti (qamçı zərbəsi – whiplash) boyun bağlarının və əzələlərinin zədələnməsinə yol açır.
Boyun ağrısı üçün nə etməli?
Əgər ağrı dözülməz deyilsə və ciddi nevroloji əlamətlər yoxdursa, ev şəraitində bəzi tədbirlər görmək olar. Lakin yadda saxlayın ki, boyun ağrısı üçün nə etməli sualının ən doğru cavabı fərdi yanaşmadadır.
Ev şəraitində tətbiq olunacaq üsullar
- İstirahət və Erqonomika: Ağrı kəskinləşdikdə boynu gərginləşdirən hərəkətlərdən qaçın. İş masanızın hündürlüyünü elə tənzimləyin ki, monitor göz səviyyəsində olsun.
- Soyuq və İsti Kompreslər: İlk 48 saatda iltihabı azaltmaq üçün buz tətbiq edin (dəriyə birbaşa toxundurmadan). Sonrakı günlərdə qan dövranını yaxşılaşdırmaq üçün ilıq kompreslər və ya isti duş faydalı ola bilər.
- Düzgün Yastıq Seçimi: Çox hündür və ya çox alçaq yastıqlar boyun əyriliyini pozur. Ortopedik yastıqlar boyun çökəkliyini dolduraraq əzələlərin dincəlməsinə şərait yaradır.
Professional müalicə metodları
Əgər ağrı bir həftədən çox davam edərsə, mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir:
- Fizioterapiya: Elektrofarez, maqnitoterapiya və lazer müalicəsi iltihabı aradan qaldırır.
- Müalicəvi Masaj: Peşəkar tərəfindən edilən masaj spazmları açır, lakin kəskin iltihab dövründə masaj əks-göstəriş ola bilər.
- Dərman Müalicəsi: Qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr (QSİƏV) və əzələ gevşedicilər (miorelaksantlar) həkim nəzarəti ilə təyin olunur.
Boyun ağrısı ümumiyyətlə sancılı ağrı deyil, küt ağrı şəklindədir. Boyun ağrısı tez-tez uyuşma, karıncalanma və elektrik şokuna bənzər hisslərlə müşayiət oluna bilər.
Bəzi hallarda boyun hərəkətləri ilə ağrı daha da güclənə bilər. Boyun və ya sinə ağrısı başgicəllənmə ilə müşayiət oluna bilər.
Boyun ağrısından qorunmaq üçün qızıl qaydalar
Profilaktika müalicədən həmişə daha asandır. Həyat tərzinizdə edəcəyiniz kiçik dəyişikliklər sizi gələcək fəsadlardan qoruya bilər.
1. Hərəkətlilik
Hər 30-40 dəqiqədən bir masadan qalxın və boyun üçün sadə dartınma hərəkətləri edin. Çiyinlərinizi geri çəkin, başınızı yavaşca sağa və sola döndərin.
2. Su İçmək
Fəqərələr arasındakı disklərin böyük hissəsi sudan ibarətdir. Dehidratasiya (susuzluq) disklərin büzülməsinə və daha tez zədələnməsinə səbəb olur.
3. Stress Menecmenti
Boyun ağrısı çox vaxt psixosomatikdir. Stress zamanı çiyinlərimizi qeyri-ixtiyari yuxarı qaldırırıq. Yoqa, meditasiya və ya sadə nəfəs məşqləri bu gərginliyi azalda bilər.
Boyun ağrısı haqqında tez-tez verilən suallar
Stresslə əlaqəli boyun ağrısını necə aradan qaldırmaq olar?
Stress səbəbiylə boyun ağrısı baş verə bilər. Xüsusilə uzun müddət maşın sürən və sıx ofis həyatı olan insanlarda boyun ağrısı tez-tez baş verə bilər.
Stressdən xilas olmaq və tez-tez açıq havaya çıxmaq və fasilələr verməklə boyun əzələlərini hərəkətə gətirmək ağrıları idarə etmək üçün faydalıdır.
Ofis mühitində müəyyən aralıqlarla fasilələr verməli və stressi aradan qaldıracaq fəaliyyətlərlə məşğul olmalısınız. Bu tədbirlərə baxmayaraq və heç bir stress olmadığı halda boyun ağrıları davam edərsə, mütəxəssis həkimə müraciət edilməlidir.
Boyun ağrısı üçün yastıqdan istifadə etmək vacibdirmi?
Boyun ağrısı halında, yastıq istifadəsi inanıldığı qədər əhəmiyyətli deyil. Bir çox insan istifadə etdiyi yastığı dəyişdirərək boyun ağrılarından xilas olacağını düşünür.
Əslində yastığı bəyənməmək boyun problemlərinin nəticəsidir. Bununla belə, arxa tərəfə yatanlar üçün daha nazik yastıqlar, çiyin boşluğunu doldurmaq üçün isə yan şpallar üçün daha qalın yastıqlar tövsiyə olunur.
Ancaq ümumiyyətlə yastığı sevməyən xəstələrdə boyun problemlərinin olduğunu görürük. Yastıqların tez-tez dəyişdirilməsi də boyun problemlərinin əlaməti sayıla bilər.
Davamlı boyun ağrılarının səbəbləri nələrdir?
Davamlı boyun ağrısı nəzərə alınmalı olan bir məsələdir. Həkim müayinəsi və radioloji görüntüləmə ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir.
- Boyundakı yırtıq
- Şiş
- Boyun ətrafı problemlər
- Onurğa beyni problemləri
- Davamlı boyun ağrısının səbəbi damar problemləri ola bilər
Bu xəstəliklərə laqeyd yanaşdıqda, onların müalicəsi çətinləşir və hətta daha böyük geri dönməz problemlərə səbəb ola bilər.
Dərmansız boyun ağrısını necə aradan qaldırmaq olar?
Boyun ağrılarının əksəriyyəti dərman tələb etmədən öz-özünə keçə bilər. Stressə nəzarət, boyun məşqləri və boyun gərmə bu baxımdan çox təsirlidir. Xüsusilə əzələ ilə bağlı problemlərdə ağrılar bu üsullarla aradan qaldırıla bilər. Dərman qəbul etməsinə baxmayaraq keçməyən boyun ağrıları üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
Boyun ağrısı baş ağrısına səbəb olurmu?
Boyun ağrısı baş ağrısına səbəb ola bilər. Boyun hissəsindən başlayaraq arxanın ortasına qədər uzanan və çiyinlərə yayılan trapesiya əzələsi var. Bu əzələ hər tərəfə uzandıqda, boyun nahiyəsindən başlayaraq şiddətli, başı sıxan ağrı hiss edilə bilər.
Bu əzələdə spazm baş ağrısına səbəb ola bilər. Boyun hissəsindəki oksipital əzələlərin sıxılması da boyun və baş ağrılarının birlikdə meydana gəlməsinə səbəb ola bilər.
Məşqdən sonra boyun ağrısına səbəb nədir?
Bir çox xəstə idmandan sonra, xüsusən də oturma hərəkətləri kimi fəaliyyətlərdən sonra boyun ağrısından şikayətlənir. Gərginlik və bunun nəticəsində yaranan boyun ağrısı səbəbiylə əzələ spazmı yaşamaq normaldır.
Ancaq idman zamanı edilən uyğunsuz hərəkətlər də disk yırtığına səbəb ola bilər. Bu vəziyyət hətta peşəkar idmançılarda da baş verə bilər.
Bel və boyun ağrıları eyni anda yaşana bilərmi?
Bel və boyun ağrıları eyni vaxtda yaşana bilər. Ağrı tez-tez arxada əks oluna bilər, xüsusən zəif duruş və servikal disk yırtığı olan xəstələrdə.
Arxanın düzləşməsi, yəni arxanın lazımi əyriliyinin azalması səbəbindən boyun duruşu pisləşəcək və davamlı boyun ağrıları yarana bilər.
Qeyd: Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkimə müraciət edin.
